Evcil Hayvanlarımızda Kanser: Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Doç. Dr. Cem Perk, evcil hayvanlarda görülen kanser vakalarının teşhis ve tedavi yöntemlerini ele alıyor.

Son yıllarda insanları etkileyen kanser vakalarının yanı sıra, evcil hayvanlarımız da bu durumdan nasibini alıyor. Araştırmalara göre, köpeklerin yaklaşık %25’i, kedilerin ise %20’si yaşamlarının bir döneminde kansere yakalanıyor. Bu oranlar yüksek görünse de, erken teşhis ve doğru tedavi ile birçok durumda olumlu sonuçlar elde edilebiliyor. Veteriner hekimlikteki gelişmeler sayesinde, birçok kanser türü tedavi edilebilir hale gelmiştir.

Neoplazi, Tümör ve Kanser Nedir?

Neoplazi, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz ve anormal büyümesi anlamına gelir. Bu duruma bilimsel olarak neoplazm veya yaygın olarak tümör denir. Tümörler, iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) olabilir. İyi huylu tümörler yavaş büyür ve çevre dokulara yayılmazken, kötü huylu tümörler hızla büyüyüp metastaz yapma riski taşır. Neoplazi sonucu oluşan kitleler tümör olarak adlandırılır; ancak her tümör kanser değildir, kanser terimi yalnızca kötü huylu tümörler için kullanılır.

Tümörler Nasıl Teşhis Edilir?

Tümör vakaları genellikle orta yaş ve üzeri hayvanlarda görülmektedir. Örneğin, 10 yaş üzeri köpeklerin neredeyse yarısında çeşitli tümör türlerine rastlanabilir. Kedilerde bu oran daha düşüktür. Tümör teşhisi için hayvanın geçmişi, klinik muayene, kan testleri, röntgen ve ultrason gibi bulgular dikkate alınır. Ayrıca, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi modern yöntemlerle tümörün boyutu ve yayılımı hakkında daha net bilgiler elde edilebilir. Sitolojik muayene de önemli bir teşhis kriteridir; biyopsi ile tümör kitlesinden örnek alınarak mikroskop altında incelenir. Biyopsi, tümörün iyi veya kötü huylu olup olmadığını belirlemede en etkili yöntemdir.

Köpek ve Kedilerde Yaygın Kanser Türleri Nelerdir?

Evcil hayvanlarda en sık görülen kanser türleri arasında lenfoma, osteosarkom, meme kanseri, hemangiyosarkom, melanom, skuamöz hücreli karsinom ve enjeksiyon yeri fibrosarkomu bulunmaktadır. Lenfoma, kedilerde tüm tümör vakalarının %30’unu, köpeklerde ise %20’sini oluşturur ve tedavi edilebilir bir kanser türüdür. Osteosarkom, köpeklerde en sık görülen kemik kanseridir ve genellikle kötü huyludur. Meme kanseri, dişi hayvanlarda daha yaygındır ve kısırlaştırılmamış hayvanlarda daha sık görülmektedir. Hemangiyosarkom, köpeklerde sık rastlanan ve öldürücü olabilen bir kanser türüdür. Melanom, ağızda en yaygın görülen kanserdir ve genellikle koyu renkli tümörler olarak ortaya çıkar. Kedilerde ise skuamöz hücreli karsinom, ağız ve burun çevresinde görülen kötü huylu bir kanserdir.

Evcil Hayvanlarda Olası Kanser Belirtileri Nelerdir?

Evcil hayvanlarda kanser belirtileri, etkilenen doku ve organa göre değişiklik gösterebilir. Aşağıdaki belirtiler gözlemlendiğinde veteriner hekime başvurulmalıdır: olağandışı sert şişkinlik, kanama, karın bölgesinde şişlik, iştahsızlık ve kilo kaybı, sürekli kusma veya ishal, iyileşmeyen yaralar, ağız ve deride renk değişiklikleri, uzun süren topallık, nefes alma güçlüğü ve halsizlik gibi durumlar.

Tümörler Nasıl Tedavi Edilir?

Evcil hayvanlarda görülen tümörler, insanlarda olduğu gibi cerrahi müdahale, kemoterapi, immünoterapi ve radyoterapi gibi yöntemlerle tedavi edilebilir. Genellikle iyi huylu tümörlerin erken teşhis edilip cerrahi olarak alınması başarı sağlar. Ancak bu tümörler metastaz yapmadığı halde nüks edebilir.

Kanser Önlenebilir mi?

Çoğu kanser türünün nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir, bu nedenle önlenmeleri zordur. Ancak, sigara dumanına maruz kalan evcil hayvanlarda bazı kanser türlerinin geliştiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, kalitesiz gıda ve kimyasal içeren ürünlerin kullanımı da kanser riskini artırabilir. Hava kirliliği ve genetik faktörler de kanser gelişiminde rol oynamaktadır. Evcil hayvan sahiplerine düşen en önemli görev, kanserde erken teşhis ve tedaviye önem vermektir. Basit bir meme tümörü, zamanında müdahale edilmediğinde hızla büyüyebilir. Dişi hayvanların 1 yaşından önce kısırlaştırılması, meme kanseri riskini azaltan etkili bir yöntemdir. Genel olarak, tümörlerin 2 cm boyuta ulaşmadan veteriner hekim tarafından muayene edilmesi önerilmektedir.

Tüm evcil hayvanların sağlıklı ve sevgi dolu ortamlarda yaşamalarını temenni ederim.