Yaşam maliyeti öfkesi Trump’tan Le Pen’e uzanıyor
Yaşam maliyeti ve konut fiyatlarındaki artış, Avrupa’daki iktidarları zorluyor. Trump’ın yenilgisi, Marine Le Pen için fırsata dönüşebilir.
Seçmenlerin artan yaşam maliyeti karşısındaki öfkesi, Avrupa’da iktidardaki partiler için ciddi bir uyarıya dönüşüyor. Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi’nin ABD’deki ara seçimlerde aldığı ağır yenilgi, ekonomik vaatlerini yerine getiremeyen sağ popülist liderlerin karşılaşabileceği sonuçları gündeme taşıdı.
ABD’de Trump’ı iktidara taşıyan hayat pahalılığı tepkisi, bu kez yönetimine yöneldi. İspanya, İtalya, Fransa, Yunanistan ve Polonya gibi Avrupa Birliği’nin önde gelen ülkelerinde seçimler yaklaşırken, artan fiyatlar ve erişilemeyen konutlar iktidarları savunmasız bırakıyor. İtalya’da yakıt fiyatlarına yönelik protestolar, Giorgia Meloni açısından baskıyı artıran gelişmeler arasında gösteriliyor.
Avrupa Parlamentosu üyesi Irene Tinagli, Trump’ın enflasyonu düşürme ve nitelikli istihdamı geri getirme sözü verdiğini ancak bu vaatlerin gerçekleşmediğini belirtti. Ipsos araştırma direktörü Mathieu Gallard da seçmenlerin önceliğinde ekonomik sorunların bulunduğunu söyledi.
İspanya’da 29 Kasım’da yapılması planlanan seçimlerin kampanyasında satın alınabilirlik önemli bir başlık oluşturuyor. Anketler, Pedro Sánchez’i vatandaşların temel ihtiyaçlarını karşılayamamakla suçlayan aşırı sağcı Vox’un, muhafazakâr Halk Partisi’yle koalisyon kurabilecek sandalye sayısına ulaşabileceğine işaret ediyor.
Gallard’a göre iktidardaki partilerin siyasi çizgisi fark etmeksizin seçmen tepkisine açık hale gelmesi, yalnızca geleneksel partilerle sınırlı değil. İktidara gelen aşırı sağ veya radikal sağ hareketler de benzer ekonomik güçlüklerle karşılaşıyor. Macaristan’da Viktor Orbán’ın bu yıl aldığı yenilgi ve İsveç Demokratları’na desteğin gerilemesi bu eğilimin örnekleri arasında yer alıyor.
Seçmen hoşnutsuzluğu ise Fransa’da Marine Le Pen ve Ulusal Birlik için avantaj sağlıyor. Partinin ekonomik programının mimarlarından Alexandre Loubet, yaşam maliyetinin kampanyanın en önemli konusu olacağını belirterek, partilerinin bu alanda uzun süredir tutarlı bir söylem izlediğini savundu.
Gelecek ilkbaharda yapılacak cumhurbaşkanlığı yarışında önde gösterilen Le Pen, yaşam maliyetini uzun süredir siyasi programının merkezinde tutuyor. Uygun fiyatlı konutları kampanyasının ana başlıklarından biri haline getiren Le Pen, emeklileri bütçe kısıtlamalarından koruma ve enerji vergilerini düşürme sözü veriyor. Önerilerinin mali açıdan karşılanamaz olduğu yönündeki eleştirileri ise reddediyor.
İspanya, Fransa ve İtalya’da, daha sınırlı ölçüde de Almanya’da görülen son protesto hareketleri özellikle gençlerin hayat pahalılığı şikâyetleri etrafında şekillendi. ABD’deki genç seçmenler de ekonomik durumlarının kötüleştiğini ve ülkenin yanlış yönde ilerlediğini düşünüyor.
Merkez siyasette yer alan adaylar, ekonomik sorunlara seçmeni ikna edecek bir yanıt vermekte zorlanıyor. Le Pen’in başlıca merkezci rakibi Edouard Philippe, ekonomik gerçekçilik vurgusuna dayalı kampanyasıyla beklenen desteği bulamadı. Almanya’da Friedrich Merz’in muhafazakâr Hristiyan Demokratları da bir dizi seçim yenilgisinin ardından baskı altında; parti doğu eyaletlerinde aşırı sağa, Berlin’de ise radikal sola karşı kayıplar yaşadı.
Avrupa Parlamentosu üyesi Sigrid Friis, popülizme karşı mücadele etmek isteyenlerin mevcut düzenin savunucusu gibi görünmemesi gerektiğini söyledi. Friis’e göre son kampanyalarda öne çıkanlar, değişim talebini temsil eden gençler ve ilerici siyasi güçler oldu.









