Kızamık Vakaları Yeniden Artıyor: Avrupa’da Endişe Verici Gelişmeler
Kızamık vakaları Avrupa ve Orta Asya’da artış gösteriyor. Sağlık otoriteleri, salgın riskinin devam ettiğini vurguluyor.
Son yıllarda Avrupa ve Orta Asya’da hızla artış gösteren kızamık vakalarında bazı düşüş sinyalleri gözlemlense de, sağlık uzmanları bu durumun kalıcı bir iyileşme olmadığını ve yeni salgın riskinin devam ettiğini belirtiyor. Aşı oranlarındaki azalma ve pandemi sonrası oluşan bağışıklık açıkları, bölgedeki sağlık durumunu kırılgan hale getiriyor. Türkiye de bu riskli ülkeler arasında yer alıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve UNICEF’in verilerine göre, Avrupa ve Orta Asya’daki 53 ülkede 2025 yılında bildirilen kızamık vakalarının sayısı 33.998’e düşerek, 2024’teki 127.412 vakaya göre yaklaşık yüzde 75 oranında bir azalma göstermiştir. Bu düşüş, hızlı müdahale ve geniş kapsamlı aşılama kampanyalarının etkisiyle gerçekleştiği ifade edilse de, mevcut vaka sayılarının hâlâ 2000’li yılların çoğundan yüksek olduğu vurgulanıyor. Kızamık vakalarındaki bu gerilemeye rağmen, hastalığın Avrupa’da tamamen kontrol altına alındığını söylemek mümkün değil. WHO ve UNICEF, virüsün hâlâ birçok ülkede aktif olduğunu ve 2026 yılında da yeni vakaların görülebileceğini bildiriyor. Bazı ülkelerde ise 2025 yılında vaka sayılarında artış gözlemleniyor.
Son yıllardaki dalgalanmaların arkasında uzun vadeli bir kırılma yatıyor. Kızamık vakaları 2016 yılında tarihi bir düşük seviyeye gerilemişti, ancak COVID-19 pandemisi sırasında rutin aşılamanın aksaması ve aşıya karşı tereddütlerin artması nedeniyle vaka sayıları yeniden yükselişe geçti. 2024 yılında vaka sayısı yaklaşık 127 bin ile son 25 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Sağlık otoriteleri, bu artışın en önemli nedeninin bağışıklama oranlarının kritik eşik olan yüzde 95’in altına düşmesi olduğunu belirtiyor. 2023 yılında bölgede yaklaşık 500 bin çocuğun kızamık aşısının ilk dozunu kaçırdığı ifade ediliyor. Uzmanlar, bu durumun “bağışıklık boşlukları” yaratarak virüsün yeniden yayılmasına zemin hazırladığını vurguluyor.
Bölgesel dağılıma bakıldığında, bazı ülkelerde salgının daha yoğun yaşandığı görülüyor. Romanya, Avrupa Birliği’ndeki vakaların büyük bölümünü tek başına oluştururken, İtalya ve diğer bazı ülkelerde de binlerce vaka kaydedildi. Özellikle aşısız çocuklar ve beş yaş altındaki bireylerin en riskli grubu oluşturduğu belirtiliyor. Uzmanlar, kızamığın son derece bulaşıcı bir hastalık olduğunu ve yalnızca bireysel değil, bölgesel ve küresel bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Küresel ölçekte de kızamık vakalarının yeniden artış eğiliminde olduğu ve salgınların sınır tanımadan yayılabildiği ifade ediliyor.
Avrupa’da bazı ülkelerin kızamık eliminasyon statüsünü kaybetmesi de endişeleri artıran bir başka gelişme olarak öne çıkıyor. 2026 itibarıyla aralarında Birleşik Krallık ve İspanya’nın da bulunduğu bazı ülkelerde hastalık yeniden yerleşik hale gelmiş durumda. WHO Avrupa Bölge Direktörü Hans Kluge ve UNICEF yetkilileri, mevcut düşüşün “geçici bir rahatlama” olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Yetkililer, rutin aşılama hizmetlerinin güçlendirilmesi, yanlış bilgiyle mücadele edilmesi ve özellikle aşıya erişimi sınırlı topluluklara ulaşılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de ise 2025 yılına ilişkin değerlendirmelerde, İstanbul’da kızamık vakalarının “onlu rakamlarla” sınırlı olduğu, bildirilen tüm vakaların aşısız çocuklarda görüldüğü ve ölüm vakası yaşanmadığı ifade ediliyor. Halk sağlığı uzmanları ve epidemiyologlar, Türkiye’nin Dünya Sağlık Örgütü verilerinde zaman zaman “endemik dolaşım riski taşıyan ülkeler” arasında değerlendirildiğini, 2024’te bildirilen 219 vaka ve aşılama oranlarındaki bölgesel farklılıkların dikkat çektiğini belirtiyor.
WHO ve UNICEF’in Avrupa ve Orta Asya raporlarında Türkiye, virüsün tamamen ortadan kalkmadığı ve özellikle aşı tereddütü bulunan topluluklarda yeniden yayılım riski taşıyan ülkeler arasında anılıyor. Uzmanların ortak görüşü, Türkiye’de durumun geniş çaplı bir salgın düzeyinde olmadığı, ancak aşılama oranlarının korunmaması halinde riskin yeniden artabileceği yönünde birleşiyor.
