Kayserili Ahmet Paşa Konağı’nda Çürüme Tehdidi
Süleymaniye’deki Kayserili Ahmet Paşa Konağı, uzun süredir bakımsız ve işlevsiz durumda. Tarihi yapı için acil önlem alınması gerekiyor.
İstanbul’un tarihi ve kültürel zenginlikleri arasında yer alan Kayserili Ahmet Paşa Konağı, Süleymaniye Dünya Mirası Alanı’nda bulunuyor. Uzun yıllar çeşitli koruma kurumlarına ev sahipliği yapan bu tarihi yapı, günümüzde metruk bir halde ve bakımsızlık nedeniyle ciddi bir yıpranma riski taşıyor. 19. yüzyıl ahşap sivil mimarisinin en önemli örneklerinden biri olarak tanımlanan konak, kamu yararına yeniden işlevsellik kazanmalı ve düzenli bakım altına alınmalıdır.
Kayserili Ahmet Paşa Konağı, Molla Hüsrev Mahallesi’nde, 566 ada 7 parselde konumlanmış olup, tarihi ve mimari değeri ile dikkat çekiyor. 19. yüzyıldan kalma bu yapı, yalnızca mimari özellikleriyle değil, aynı zamanda uzun yıllar kamu hizmetinde kullanılmış olmasıyla da önem taşıyor.
Ahmet Paşa, Sultan Abdülaziz döneminde önemli bir figür olarak biliniyor. Tersane-i Amire’de eğitim almış, Kırım Savaşı sırasında Karadeniz Kumandanı olarak görev yapmış ve daha sonra Bahriye Nazırlığı gibi önemli görevlerde bulunmuştur. Sultan V. Murad döneminde kaptan-ı derya olarak atanmış, II. Abdülhamid döneminde ise Tuna Valisi olmuştur. Ancak 1878 yılında hastalığı nedeniyle İstanbul’a dönmüş ve burada hayatını kaybetmiştir.
Kayserili Ahmet Paşa Konağı, İstanbul’un tarihi ahşap mimari dokusunun önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Kargir bodrum üzerine inşa edilen yapı, bodrum, zemin, iki normal kat ve cihannüma ile birlikte tasarlanmıştır. Konağın batı kapısı hareme, doğu kapısı ise selamlık bölümüne açılmaktadır. Dış cephedeki mimari detaylar, iç mekandaki zengin süslemelerle birleşerek dönemin batılılaşma etkisini yansıtmaktadır. Tavanlarda İstanbul manzaraları, köşkler, saraylar ve çeşitli nesnelerin resmedildiği dikkat çekmektedir.
Konağın geçmişinde yangın ve parçalanma olayları da yaşanmıştır. Reşat Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’ne göre, yapı 1890 yılından önce bir yangın geçirmiştir. Cumhuriyet döneminde yeni sahibi tarafından bekâr odaları olarak kullanılmış, 1976 yılında yıkım ruhsatı almış, ancak 1978’de Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından istimlak edilmiştir. Daha sonra TAÇ Vakfı’nın katkılarıyla restore edilen konak, bir dönem Kültür Bakanlığı’nın koruma bölge kurulu olarak kullanılmıştır. Ancak Mart 2022’den itibaren tekrar metruk ve işlevsiz hale gelmiştir.
Kayserili Ahmet Paşa Konağı, sanat tarihçileri tarafından Süleymaniye Dünya Mirası Alanı’nın en nitelikli 19. yüzyıl ahşap sivil mimarlık örneklerinden biri olarak tanımlanmaktadır. Dış cephedeki ahşap mimari unsurlar, iç mekandaki kalemişleri ve tavan süslemeleri, yapının sanatsal ve mimari önemini gözler önüne sermektedir. Ayrıca, Tarihi Yarımada’nın kentsel, tarihi ve arkeolojik sit alanı olarak ilan edildiği 12 Temmuz 1995 tarihli kararın da bu binada alındığı belirtilmektedir.
Son 50 yıl boyunca kullanımda kalan tarihi yapı, bu süreçte düzenli bakım ve onarım çalışmaları görmüştür. Ancak 2006-2022 yılları arasında gerçekleştirilen konservasyon çalışmaları sonrasında, günümüzde yapı atıl bir durumda kalmıştır. Dünya Miras Alanı’nın merkezinde yer alan bu tarihi yapı, bölgenin kimliğine katkı sunarken, işlevsiz kalması büyük bir kayıp olarak değerlendirilmektedir.
