TDT Aksakallar Konseyi Toplantısı Kazakistan’da Gerçekleşti
TDT Aksakallar Konseyi’nin 19. toplantısı Kazakistan’da yapıldı. Türk dillerinin dijital geleceği ele alındı.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi, 19. toplantısını Kazakistan’ın Almatı şehrinde gerçekleştirdi. Toplantıda, Türk dünyasının dijital geleceği, yapay zeka çağı içerisinde Türk dillerinin korunması ve “Büyük Türk Dil Modeli” oluşturma çabaları gibi konular öne çıktı.
Toplantıya, TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım’ın yanı sıra Kazakistan’dan İkram Adırbek, Azerbaycan’dan Hasan Hasanov, Kırgızistan’dan Apas Cumagulov, Özbekistan’dan Sadıkcan Turdiyev ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden (KKTC) Oktay Öksüzoğlu katıldı. Ayrıca, TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev ve Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Aktotı Raimkulova da toplantıda yer aldı.
Toplantının açılışında konuşan Yıldırım, dünya düzeninin çok kutuplu bir hale geldiğini ve Türk devletleri arasındaki dayanışmanın güçlendirilmesinin stratejik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Yıldırım, bu yıl gerçekleştirilen başbakanlar ve dışişleri bakanları toplantılarının önemine de dikkat çekti.
Yıldırım, Azerbaycan’da planlanan “TDT 1. Ortak Askeri Tatbikatı” ve Semerkand’da yapılacak “TDT 1. Dışişleri Bakanları ve İstihbarat Teşkilatları Ortak Toplantısı” gibi etkinliklerin güvenlik işbirliğini artıracağını ifade etti. Ayrıca, 1926 Bakü Türkoloji Kongresi’nin 100. yılı ve Ortak Türk Alfabesi çalışmaları da toplantıda ele alındı.
Yıldırım, Aksakallar Konseyi’nin girişimiyle Türk Akademisi tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi üzerinde geniş bir mutabakat sağlandığını belirtti. Bu adımın ortak kültürel kimliğin güçlendirilmesi açısından tarihi bir öneme sahip olduğunu vurguladı.
2026 yılı boyunca TDT öncülüğünde ortak alfabenin tarihi, bilimsel ve kültürel boyutlarını ele alan çeşitli etkinliklerin düzenleneceğini ifade eden Yıldırım, Türk dillerinin dijital dünyada varlığını korumasının hayati bir mesele olduğunu belirtti.
Yıldırım, yapay zekanın sadece teknolojik bir dönüşüm değil, aynı zamanda dil ve kültür alanında da yeni bir dönem başlattığını vurgulayarak, Türk dillerinin dijital ortamda güçlü bir şekilde temsil edilmesi gerektiğini ifade etti. Yapay zeka sistemlerinin genellikle sınırlı sayıda küresel dillerle eğitildiğine dikkat çeken Yıldırım, Türk dillerinin dijitalleşme sürecinde yok olmaması gerektiğini belirtti.
Türkiye’de Türk Dil Kurumu ve HAVELSAN işbirliğiyle başlatılan Türkçe Derlem Projesi kapsamında, Türkçenin zengin kelime hazinesini kapsayan büyük bir veri tabanı oluşturulmakta. Nihai hedef ise “Türkçe Büyük Dil Modeli”ni geliştirmek olarak belirlendi.
Yıldırım, 2024’te Bişkek Zirvesi’nde imzalanacak “Büyük Dil Modeli Mutabakat Muhtırası”nın bu vizyonu bölgesel düzeyde destekleyeceğini ifade etti. Ayrıca, Türk Dilleri Dijitalleşme ve Büyük Dil Modeli Projesi’nin, Türk dünyasının ortak veri altyapısını oluşturma potansiyeline sahip olduğunu belirtti.
Toplantıda, “Türk Devletlerinin Ortak Tarihi” kitabı ile ilgili çalışmalar da değerlendirildi. Yıldırım, iki cilt halinde hazırlanması planlanan eserin tamamlanarak üye ülkelerin dillerine çevrilmesinin ve seçmeli ders olarak okutulmasının ortak tarih bilincini güçlendireceğini ifade etti.
Aksakallar Konseyi, gelecek döneme ilişkin çeşitli önerilerde bulundu. Bu öneriler arasında “Türk Dünyası Aksakallar Ödülleri”nin oluşturulması, “Büyük Türk Dil Modeli 2035 Yol Haritası”nın hazırlanması, gençlere yönelik “Model Türk Devletleri Teşkilatı” programının başlatılması ve “Türk Dünyası Akil İnsanlar Platformu”nun kurulması yer aldı.
Toplantıda alınan tavsiye kararlarının tutanak haline getirilerek üye ülkelere iletileceği ve TDT Aksakallar Konseyi’nin 20. toplantısının 2027 yılında Kırgızistan’da yapılacağı bildirildi.
