Elektronik kullanma talimatı döneminde yeni sistem
Elektronik kullanma talimatı uygulaması 1 Ocak 2027’de zorunlu olacak. Hastalar ilaç kutusundaki karekodla kullanım, doz ve yan etki bilgilerine artık erişecek.
Milyonlarca ilaç kullanıcısını ilgilendiren elektronik kullanma talimatı uygulamasında geçiş süreci başladı. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 6 Aralık 2024’te yayımladığı düzenlemeye göre, istisna kapsamındaki ürünler dışındaki ilaçlarda basılı kullanma talimatları kademeli olarak kaldırılacak. Uygulama 1 Ocak 2027’den itibaren zorunlu hale gelecek ve 31 Aralık 2026 mevcut geçiş dönemi için son önemli tarih olacak.
Yeni düzenleme, tüketicilerin basılı bilgiye erişimini tamamen ortadan kaldırmıyor. Basılı kullanma talimatı talep eden kişiler için bu belgenin sunulabilmesi mümkün olacak. Bununla birlikte, temel bilgilendirme kanalı ilaç kutusundaki karekod üzerinden erişilen elektronik belge olacak.
Bilgilere karekodla ulaşılacak
Hastalar, ilaç kutusunun dış ambalajında yer alan karekodu telefon veya tablet kamerasıyla okutarak ilgili ürünün elektronik kullanma talimatına ulaşabilecek. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun güncel kılavuzunda da erişimin dış ambalajdaki karekod aracılığıyla sağlanması öngörülüyor. Sistemden yararlanmak için ayrıca bir uygulama indirilmesi gerekmeyecek; telefon kamerası üzerinden doğrudan erişim sağlanacak.
Elektronik belgenin, ilacın onaylanmış güncel kullanma talimatıyla uyumlu olması gerekiyor. Ürünün kullanım bilgileri değiştiğinde elektronik versiyonun da güncellenmesi zorunlu olacak. Kullanım şekli, doz bilgileri ve olası yan etkiler gibi bilgiler bu kanal üzerinden takip edilebilecek.
Basılı prospektüsün bulunmaması tek başına sorun değil
İlaç kutusundan basılı prospektüs çıkmaması, ürünün sahte veya daha önce açılmış olduğu anlamına gelmeyecek. Bu noktada kutudaki karekod, ürün bilgilerinin kontrol edilmesinde önemli bir araç olacak. Ancak kutuda basılı talimat bulunmadığı gibi karekod üzerinden elektronik belgeye de ulaşılamıyorsa, ilacı temin eden kişinin ilgili ilaç firmasıyla iletişime geçmesi gerekecek.
Değişiklik 2,7 milyar kutuluk pazarı ilgilendiriyor
Düzenlemenin kapsamı, Türkiye’deki ilaç satışlarının büyüklüğüyle daha net ortaya çıkıyor. 2025 yılında ülkede 2,7 milyar kutu ilaç satıldı ve ilaç pazarının üretici fiyatları üzerinden toplam büyüklüğü 430,8 milyar liraya ulaştı. Satışların yaklaşık 1,71 milyar kutusunu eşdeğer ilaçlar, 950 milyon kutusunu ise referans ilaçlar oluşturdu.
Kutu bazında en fazla tüketilen tedavi grupları arasında antiromatizmal ilaçlar yüzde 11,3, kardiyovasküler ilaçlar ise yüzde 10,4 pay aldı. Bu nedenle elektronik kullanma talimatı düzenlemesi, yalnızca belirli bir ürün grubunu değil, geniş bir ilaç kullanıcı kitlesini ilgilendiriyor.
İlaç sektöründeki büyüklük, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun harcama verilerine de yansıdı. SGK’nın ilaç harcamaları 2025’te yıllık bazda yaklaşık yüzde 34 artarak 411 milyar 640 milyon liraya çıktı. Bu tutar 2024’te 305 milyar 461 milyon lira seviyesindeydi. Aynı dönemde toplam reçete sayısı 508,9 milyon olarak kaydedildi; 2024’teki 504,2 milyon reçeteye göre artış sınırlı kaldı.
Reçete başına düşen ortalama tutar ise 654,55 liradan 806,57 liraya yükseldi. Veriler, ilaç kullanımına ilişkin bilgilerin dijital ortamda güncel tutulmasının neden geniş bir kesim açısından önem taşıdığını gösteriyor.
